Fa ya más d’ un par de semanas que yera-nos en a Trobada d’Alquezra e ya se ye asolato o camatón d’esperienzias positibas que estoi que bi teniemos toz.
A sensazión que atura ye a d’una Trobada más refirmata, más rica e más ubierta ta dembas no esclusibamén lingüísticas como son as meyoambientals e as soziolingüisticas en rilazión con atras luengas como l’euskera, antimás d’una presenzia artistica fortal. Tot ixo continando con a línia lingüistica e literaria en aragonés e arredol de l’aragonés con a que naxió; e con o buen ambién entre ra chen, o que alsegura un ochetibo alazetal: charrar en aragonés con uns e con atros.
O programa se desembolicó seguntes s’eba parato. Nomás calió cambiar o puesto de l’akelarre dende O Mullón ta un tresaire en acullidor rinconet d’Alquezra, porque con l’airera que feba en O Mullón no ese-nos puesto fer o fuego ta cremar-ie o poncho. Con tot e con ixo l’esconchuro cuentra os muitos mals de l’aragonés, composato e leyito por o Bombolón Borinero, tanimientres ardeba o poncho semontanés, estió una nobedá bien pincha d’a que caldrá fer un costumbre en a portalada d’as beniens Trobadas.
O biernes día 9 de chinero s’enzetó a Trobada con " Pirineu dinno”, con David Lorenz e Laura Martín, luitadors por a dinnidá d’a montaña.
O sabado 10 teniemos :
De maitín:
- Rematadura d’a esposizión “Charrar ta no callar” de Cristina Raso. Fotos artisticas e testos bien conchuntatos en l’aragonés sopre as luengas minorizatas. Portalada aparén en aragonés baixorribagorzano de Jorge Pueyo.
- Rematadura d’a esposizión de l’Atelier: “Paxentando ro fuego” de Kate Buil e “Paisaches de lana” de Teresa Abad. Arte e polideza de conchunta en as fotos de Kate i en as obras en lana de Teresa.
- “Inzendios forestals. Paisache y territorio” por Raúl Vicente, que zarraba o zerclo d’o lema “Cosirar a tierra, cosirar a vida”. Esperienzias profesionals e analís d’o contorniello sozial, ecolochico i economico d’os fuegos granizos de ué.
- “Monzón Notizias”. Curto ganador d’o Espiello 2025, por María Garreta (Asoziazión Querim). Frescura e simpatía con ninos aprendendo aragonés en Monzón.
- “L’aragonés en a “korrika” 2026”. Por Ane, Lurdes e Xabi, miembros d’ AEK. Amostranza, anbiesta soziolingüistica de l’euskera e promoción de l’euskera en a “korrika”, cursa chigán ta ra que estiaño ye conbidato l’aragonés con l’oczitano e o bretón.
- Bermú en o salón de plens d’o Conzello, conbidatos por l’Asoziazión Cultural d’Alquezra. Cal cuaternar a polideza, amplaria e solennidá d’ixe salón, con as suyas istoricas pinturas murals d’o sieglo dezigüeito.
De tardis:
- Presentazión literaria conchunta por Elena Chazal e Chuan de Fonz, con muita buena umor i en aragonés baixorribagorzano d’os suyos libros : respeutibamén, “Cuentos de la lluna nueva” e “Sobre tot no tomar mal. Historias sin solta ni volta”.
- “Charrando aragonés. A luenga aragonesa en a suya zona d’uso predominán”. Por Alex Pardos: rechira de calidá en l’aria soziolingüistica de l’aragonés.
De nueis:
- Borina con mosica aragonesa ufrita por o bogal punchadiscos “Rasmia” en l’ inte en o que a chen ya se relaxa dimpués d’o trachín d’o día.
O dominche 11 nos en fuemos ta Bierxe:
- Besita d’a ilesia romanica de San Fertús, con pinturas murals gotico-linials de muita calidá d’o sieglo XIII-XIV.
- Besita d’exemplars d’un molimento natural: a planda “Petrocoptis Guarensis”. Estió enfilata por a uellada saputa de Rafel Vidaller que mos lebó ta unas rallas ta beyer ixas alfayas. Rafel ye bombolón d’onor e taute d’o blog “Chiretas de Marisco”, que dende aquí recomendamos ta saper más d’o “Petrocoptis Guarensis” e d’atros intresans temas. Antimás, esplicazións cheolochicas adizionals d’o paisache de Guara e peña Falconera, por Pau Arbués que, como de perén, aduyan a capir o nuestro guallardo entorno natural.
En ista IV edizión d’a Trobada s’atorgó o títol de “Bombolona d’onor” a Alizia Castán, d’o Corrinche, que tomó o nombre de “Bombolona Calçotera”, fendo-li-ie a entrega d’un bombolonet de punto cusito en Alquezra. Bienplegata ta casa tuya, Alizia!
En l’alpartato d’agradeximientos no ixuplidamos a denguno d’entre toz os asistens, muitos d’os cuals ya fan parti d’o paisache d’a Trobada por asistir-ie añada dezaga d’añada. Manimenos cal siñalar e agradexer á:
- Toz os que esen quiesto, pero no han puesto benir-ie ista añada.
- Toz e cadagún d’os ponens. Por os temas e por l’emplego cheneral de l’aragonés en as suyas presentazions. Ye d’acobaltar-ie a presenzia de chobens balors como María Garreta e Alex Pardos.
- Totas as artistas: Cristina, Kate, Teresa, por aber feito puyar o ran estetico (i etico) d’a Trobada. Á Kate Buil, antimás, por fer tan pinchos os cartels de totas as Trobadas d’Aragonés d’Alquezra.
- O Consello d’a Fabla, por a suya presenzia, autoridá e trayeutoria insustituyible en a esfensa de l’aragonés.
- Ra colla d’o Corrinche, por l’amistanza e porque astí bi son totas as añadas. - AEK, entidá organizadera d’a “korrika”, por conbidar-ie l’aragonés ta fer-lo más bistero, e por o escamallo d’aber-se-ne amanato t’Alquezra.
- Ra Escuela-refuchio d’Alquezra, por a suya acullita e por cudiar-nos tan bien toz os años.
- O Conzello d’Alquezra, por a suyo refirme fortal, aduya e asistenzia t’os autos d’a Trobada.
Á ra fin, a chenta zaguera rematata por o té de ralla que mos ufrió Rafel Vidaller, mos dixó a buena sapia d’a cuatrena Trobada d’Aragonés d’Alquezra d’a que marchemos toz con ganas de tornar-ie l’añada benién, antimás de con o ricuerdo bibo d’a olibereta alquezrana.
Agora ye l’inte !
Chinero de 2026.
BOMBOLÓN BUXO
Leyer o poema "Akelarre ta esfuriar os mals de l'aragonés"
No hay comentarios:
Publicar un comentario