domingo, 24 de mayo de 2026

BOMBOLONIANDO EN A KORRIKA 2026


Si femos una miqueta d’istoria d’os bombolons, cal meter o ficazio en unas calendatas  claus, ta o nuestro desembolique como familia. A primera estió o 28 d’abril de 2024,  (https://bomboloniar.blogspot.com/2024/04/korrika.html) diya en que se publicó en o blog un  articlo an se traduziba o manifiesto d’a korrika d’ixa añada. Nimbiando-lis-ne a AEK (organizazión  d’a korrika) por si les feba goi a traduzión… Sospresa¡¡¡ les fazió muito goyo. 

Dende iste inte encomenzipió una tañida de contautos por os retes que menó ta una  trobada en Alsatsu, o cabo semana d’o 19 d’otubre de 2024. (https://bomboloniar.blogspot.com/2024/11/enta-ra-normalizazion.html). Dende ixe inte continemos charrando que te charra, con o unico fin d’aprender, de fer cosetas de conchunta e de galopar un km en a suya korrika de l’añada 2026. O nuestro deseyo se fazió reyalidá, mos  combidoron a correr!!!. Sendo reyalistas e con a nuestra esperienzia en o mundo de l’aragonés mos prexinába-nos… un km zerqueta d’a muga de Nabarra con Uesca… sin de muito publico…  creyendo que ixo serba o mas comodo ta ers… Tot isto mos rondaba por o tozuelo… 

Tornando-lis a embitazión , los combidemos ta que s’en benisen ta ra nuestra trobada d’Alquezra os diyas 9-10-11 de chinero d’iste anyo 2026 (https://bomboloniar.blogspot.com/2026/01/iv-trobada-daragones-dalquezra-chinero.html). Bi estioron parte autiba en as charradas, amostrándo-nos a suya estructura, o suyo rete de zentros  educatius (euskaltegis), a suya fayena chigán por e ta l’euskera, o desembolique d’a Korrika e treballos que fan arredol d’a cursa, más que más culturals. En a suya charrada mos fazión un anunzio que mos deixó contentismos: o kilometro que mos deixaban ta correr… yera unos d’os 10 km zaguers, ¡an ba a parar!!! Ixo yera: en a ziudá de Bilbo… o zaguer diya d’a korrika… de conchunta con atras luengas minorizatas (bretón e ozitano) fendo parti de “Korrika aek  Munduan”. No poderba estar millor… 

Asti no se quedó a istoria, mos ufrioron a posibilidá de lebar ta Bilbo a esposizión fotografica de Cristina Raso, de lebar mosica en aragonés, e atras cosetas ta fer mas bistero  l’aragonés… Con istos mimbres paremos o biache ta Bilbo.  

Caleba escar patrozinadors d’o km d’a korrika, e prexinemos en o Consello d’a Fabla  Aragonesa, parando cuenta de que ye a istituzión con mas añadas treballatas en o  desembolique de l’aragonés. Ers mesmos s’achuntón con Rolde d’Estudios Aragoneses, que alto u baxo leban fendo o mesmo trango d’añadas esfendendo a cultura aragonesa. Bueno!!! ya  tenébanos os diners antimás d’una sobrebuena representazión d’as entidaz que treballan por  l’aragonés!. Allora ya podébanos encomenzipiar a parar o biache. Charrín-charrán entre nusatros se tomó a dezisión de fer o cuartel cheneral de Bomboloniar en Vitoria-Gasteiz. E, dende allí, acudir ta Bilbo o dominche en bus, fendo asinas más comodo ro biache.  

Como buenos bombolons acudiemos d’esferens puestos. Mos feba muito goi plegar con ora ta Gasteiz o biernes 27, ya que a korrika pasaba arredol d’as 23:00. Mos chuntemos toz e  totas e a galapatoniar e bomboloniar por Gasteiz!!! zenar, e dimpués a aguardar a korrika.  Pleguemos a punto de beyer pasar o km de Palestina e o suyo recorrito por o casco biello, carrera Cuchillería… Gasteiz bulliba con o paso d’a Korrika e nusatros con Gasteiz… Ixe bullir pregonaba ya o que serba o cabo semana. O sabado caleba fer un recorrito mas fundo por a capital d’o Pais  Basco, fundo en o cultural, en o gastronomico, ixa fayena a os bombolonos se mos da asaber que bien…!!! Alzando fuerzas ta un dominche que prometeba muitas emozions. ¡E prou que bi’n abió!


“Bombolons por o mundo”, calendata clau: 29 de Marzo de 2026. Ora de plegar ta Bilbo: 9:30 d’o maitin, ora de ser en o punto d’o relebo: 11:15, corréba-nos a ras 12:00, bel cuarto d’ora antis d’a rematadura d’a Korrika e iba-nos a fer o compás lumero 3425. Á ra meya ta ras 8 caleba ser-ie, en a estazión d’os autobuses de Gasteiz, e profes que yeranos astí. Sin de tardiar o bus  surtió cara ta Bilbo con os bombolons espleitando de cada inte. Pleguemos ta Bilbo e asti bi yeran os bombolons que acudiban dende Donosti en o pundo de chuntura en a mesma estazión d’os  autobuses.  

Inte en que encomencipió tot, acudiemos ta o pundo d’o relebo, ¡bel bar bi abrá ta fer ora! Pos como yera de dar, bi’n eba! Asti amanexieron os compañers bretons, ozitanos,  irlandeses, catalans. Toz de conchunta galopemos o kilometro de Korrikas d’o mundo.  

Bilbo preto de chen, que bulliba por o Euskara, e por as luengas minorizatas, tota una  soziedá chilando e demandado ro dreito a bibir comodamén en Euskara, e por ende en totas as  luengas minorizatas. Si contimparamos l’aragonés con a resta de luengas presens, de seguras ye  a mas chicorrona, pero no por ixo ye menos importán. 


Yera o zaguer dia d’a Korrika, a rematadura se fazió en a Casa d’o Conzello de Bilbo. Os  zaguers compases yeran os organizadors os que lebaban o testigo, tochet u “lekuko” , plens  d’argüello, no yera ta menos, eban feito un treballo muitismo bueno. 

Os bombolons mai bi seremos de tot agradexitos por tot o que emos rezibito, espleitato,  aprendito e como no dezir-lo!!!: de perén mos ferán denteras!!! Denteras sanismas!!!, as que dan beyer a un pueblo que atorga a ra suya luenga un caraúter de raso esenzial, beyer cómo s’estiman o euskara, cómo treballan de conchunta… tot ixo que tanta falta mos fa en o mundo  de l’aragonés cara ta ra suya balurazión sozial, estandarizazión e normalizazión. 

Muitas grazias ¡ Eskerrik asko!


Bombolona Panzarguala      

jueves, 14 de mayo de 2026

EUSKARA GARA / SEMOS EUSKERA

Semos euskara e aquí bi semos. A ixena emos trazato a farcha d’o nuestro pueblo. Chalfegando sí, pero o cuerpo mos ha empetato entadebán; chino, chano, arradigándonos en a tierra.

O nuestro ye un cuerpo que se chupe con a sudor cuan petena; que leba con argüello os siñals d’a luita e d’o deseyo. O nuestro ye un cuerpo a o que li s’esbocan os traquitos cuan petena; que s’alticama; que s’escamalla; que s’estremoleze. O nuestro ye un cuerpo que rechita cuan petena; enriquindo-se de contino con as trasformazions, enantando perén.

Emos creyato un cuerpo que ha recorrito Sohüta, Urepele, Tutera, Hendaia, Barakaldo, Gasteiz, Eskoriatza…Un cuerpo que ha pataquiato por bardo, gudrón, yerba, espuña…que ha aprendito as parolas propias de cada redolada d’o país. Parixe que camina con pasos zereños pero o nuestro cuerpo tamién dandaleya. L’agana replanteyar-se as cosas e cambiar d’opinión si car fer-lo.

Tot o que o nuestro cuerpo quiere esprisar ye en euskara, pero no ye nomás euskara o que quiere esprisar. Deseya  fablar de cansera, de goyo, de poder, de penar. Tiene delera por roñar a beluns e por fer a riseta a belatros.

Os que mos demandaba-nos cuántos e cuántas semos, agora tamién queremos saper quí semos; dende do semos, a qué fin desembolicamos tot isto, qué ye o que ha feito manar o nuestro común esprito. “Semos euskera” dezimos, no pas  “soi euskera”. Fablamos de comunidá; de un cuerpo con os brazos ubiertos, que luze finestras en os uellos.

Un trango dezaga d’atro emos farchato un cuerpo que ye de totas e de toz. No cal ixuplidar-lo maitín, malas que mos en tornemos ta casa. O euskara ye o que ha farchato o cuerpo. As luengas son ferramientas de trasformazión, mos ufren un puesto ta poder bibir-ie. O euskera mos ha conzedito iste pueblo; por ixo charramos de ser, de fer. O euskera se fa, pero ser no ye cualsiquier cosa. Ser ye tamién estar-ie, dondiando, luitando.

Un trango dezaga d’atro, lebando en guiña o erenzio d’os debanpasatos. Semos plegatos dica aquí, sí, pero encara no emos rematato o camín. O presén se’n ba ascape. Se’n tornan os mostros antigos con o pelello mudato, pero con tot e con ixo, nusatros e nusatras emos creyato un cuerpo;  eterochenio, embrecato, zereño. E si ué bi ye aquí, bi será tamién maitín.

Semos euskera e bi semos aquí. Bi semos aquí e bi estamos en euskera

Imos entadebán.

Te’n biens?

Manifiesto Korrika, traduzito por Chusé Lois Conte, Bombolón Buxo