En istas embueltas d’a rematadura i empezadura d’o cabodanyo ye muito tradizional en tot l’Alto Aragón minchar en unos puestos “Pastillos” en otros puestos “Empanadicos”. Un postre que ye de tot os aragoneses, ¿qui no mincha pastillo-empanadico a istas puendas.
En cada casa lo fan d’a suya traza, con pansas sin de pansas, con almendras, sin d’almendras, con matafalúa, sin de matafalúa, con pinyons, sin de pinyons, con farina de más u menos empenta, con a masa fina, u con a masa rezia, muito u poco zucre, muita o poca zeite…
O que ye platero ye que, seigan d’an seigan, leban cabraza¡¡. Crabaza que dende ya muitas añadas, os aragoneses meten en os suyos ortals, que son plens de cabrazeras. Cal meter en a tierra a simien en o güeno d’a primabera. Cal cudiar-las ta en zagueras d’o estíu, ratabillar-las ta que seigan prestas, e alzando-las cuasi tot l’anyo, dica en os fredos d’o ibierno.
Si charras por istos puestos, los claman pastillos, dica ra buega de l’Alcanadre… De l’Alcanadre enta tierra Uesca os pastillos se tornan empanadicos… pero no mas cambea o nombre. Güenos … igual de güenos¡¡¡ a esenzia ye a mesma, a cabraza. Combiben os dos sin que dengún riña u s’encarrañe con l’otro porque ha meso más u menos zucre u mas u menos matafalúa.
E plegando ta iste inte, me da por prexinar en as barallas que bi se fan en o mundo de l’aragonés arredol d’emplegar una grafia u l’atra. O millor serba que dengún demoniza-se a dengún por emplegar a que más li pete.
L’aragonés ye una luenga que ye en as tres piedretas, e como continemos asinas rematará por amortar-se. O que cal ye que se charre, que se leiga, en a grafía que seiga, que se cante, que s’esparda por o mundo, ta que o mundo s’apercaze que en Aragón bi ha una luenga que ye nuestra e que cal cudiar-la. ¿YE MILLOR CARRAÑAR, ENZURIZAR-SE UNOS CON ATROS ANTIS QUE MIRAR DE QUE SE CHARRE U QUE S’ESCRIBA D’A TRAZA QUE SEIGA?. Con isto ro unico que semos consiguindo ye que s’esboldregue de tot, que se tresbatan as oportunidaz de leyer-lo, de charrar-lo, de sentir-lo, d’esparder-lo…
Calerba luitar por as dos grafías por igual, e cuan calga amostralo, que cadagún l’amuestre con a grafía que tienga más platera u senzillamén que li cuaque más, e no por ixo ser unos más que os atros. Cal dixar treballar en pro de l’aragonés de totas trazas que bi aiga. No meter a trabeta a qui treballa con una u con atra grafiía.
Si os que nos estimamos l’aragonés no mos rispetamos, como cal, entre nusatros por custión d’a grafía, menos encara mos rispetarán os de difuera.
L’aragonés mos amenista a toz fendo por él o que seiga menester, que semos poquez… Cal treballar por l’aragonés… que no más mos tiene a nusatros ¡¡¡E COMO OS PASTILLOS U EMPANADICOS, YE DE TOZ OS ARAGONESES!!!. No baiga á estar que os arbols no mos dexen beyer a selba…
¿EN BERAS A CUSTIÓN MÁS IMPORTÁN TA L’ARAGONÉS YE UNA U OTRA GRAFÍA?. IN PRINTIPIO ERAT VERBUM…
Bombolona Panzarguala

No hay comentarios:
Publicar un comentario